sudeste asiático

En el 2004 realizamos un recorrido por Singapur, Malasia, Tailandia y Camboya. Seguido mostramos una galería de imágenes, el texto de un artículo publicado en la revista Argia y el mapa del recorrido.

	personas
lugares		costumbres
viaje en bici		templos

Asiako hego-ekialdean tandem bizikletaz

Beste kulturetatik ikasteko gogoa asetu nahian, uda honen hasieran Asiako hegoekialdera zuzendu ditugu gure gurpilak. Uharte-hiri-estatu den Singapurren tandem gainean ibilbidea hasita, iparralderantz jarraitu genuen bidea. Malaysia osoa ekialdeko kostaldetik zeharkatu, Thailandian barrenan sartu eta mendebaldera bideratu ginen, Andaman itsasoko bazterrak ezagutzeko. Geroago, Birmaniako muga itxita izanik, Thailandiako Golkotik gora egin genuen, lau mendez Siam-eko hiriburua izan zen Ayutthaya-n bidaiaren azken pedalkadak emanez.

Kanbodiatik hain gertu ginenez, eta etxera itzultzeko egun gutxi batzuk geratzen zitzaizkigunez, bidaia bukatu baino lehen Angkor liluragarria ezagutzea erabaki genuen. Azken egunak, nahasmen orekatuaren hiria den Bangkok-en eman genituen.

Bangkok-era

Luzaroan prestaketa lanetan aritu ondoren, azkenean eguna iritsi da. Urduritasuna somatzen dugu eta tandem gainean ibiltzeko irrikan gaude. ANESBADEk Loiuko aireportuan antolaturiko Asiako hegoekialdean dagoen prostituzioari buruzko argazki erakusketa ikusirik, pentsamendu gazi-gozoak ditugu. Geroago, erakusketa horrekin zerikusirik ez duen beste mundu bat aurkitu dugu aireportuan, aberatsen mundua. Aurpegi ezberdinak, era guztietako gorputz eta janzkerak, hamaika hizkuntza doinu, baina denok ezaugarri bat dugu amankomunean: aberatsak gara.

Hegazkina ateratzeko ordu batzuk ditugu aurrean. Bitartean, gure parean zergarik gabe dauden produktuak erosteko aukera paregabea dugu. Horretarako gara aberatsak, edo hori da behintzat Heathrow eta mundu aireportu gehienetan helarazi nahi diguten mezua. Okerrena da, egia dela. Gure bizikleta adibidez, munduko pertsona genienek, nahiz eta aurrezten gogor saiatu, ezin dute erosi.

Ekialdera goaz, ekialdetik datoz aireportuan salgai dauden produktu asko. Globalizazioaren arrakasta da: ekialdeko biztanleek, mendebaldeko aireportuetan beraien herrialdeetan sortuak diren produktuak erosten.

Bidaiak sailkatzeko irizpide ugari daude, baina gure ustez itzulia zehaztua egotea ala ez garrantzitsuenetariko bat da. Itzuliaren eguna zehaztua egoteak erabat baldintzatzen du bidaiaren planifikazio beharra. Gure bidaia lehendabiziko taldekoa da, badakigu 50 egun barru berriz ere etxean izango garela, beraz, denbora ondo aprobetxatu beharra dago. Lasai ibili nahi dugu, presarik gabe, baina egunik galdu gabe. Horregatik, bidaiaren hasiera zehazki planifikatu behar genuen eta horrela eginda dena errezago izan da.

Bangkok-en inoiz ez gara egon, baina dena espero genuen bezala atera da. Aireportuan bertan dirua atera dugu eta etxetik ekarritako gurpildun plataforma txikia erabat lagungarria izan da tandem eta gurditxoaren kutxak gurekin batera eramateko.

Hualampong-era, hiri erdiko geltokira eramango gaituen trena, aireportu ondoan dagoen tren geltokian hartu dugu. Geltokitik gertu dagoen China Town-en logela bat erreserbatu dugu. Ondoko kaleak txinatarren janariak saltzen dituzten postuz beterik daude. Ederki hornitutako “noodle” zopa, te eta batidoarekin bapo geratu gara; biona ordaintzko bi euroekin nahikoa izan dugu.

Normalean hiri handi batera iritsi berriak izan garenean urduritasun puntua nabaritu dugu. Bangkok-en berriz, nahiz eta gauez iritsi eta dena ilun egon, oso sentsazio onak izan ditugu. Aurpegiek, usaiek, soinuek… denek ongi etorria ematen digute, eta aurpegi gehienetan irribarrea da nagusi.

Tandema eta gurditxoa kutxatik atera ondoren, hoteleko atean azalgu garenean gaueko irribarrak barre bihurtu dira. Kuban “comiquísimo” hitza erabiltzen zuten gure itxura deskribatzeko. Thai hauek ere, segur aski bat datoz munduko beste puntako karibetarrekin. Den-denek bizikleta gainean eseri nahi dute. Txantxetan ari dira bi zelak konparatzen. Bata zabala, potoloa eta biguna; bestea berriz, estua, luzea eta gogorra, bizikleta gainean aritzeko bi helburu ezberdinei egokituak.

Tandem bidaia

Tandem bizikletaz bidaiatzea erabat gomendarria den esperientzia da. Bizikleta arruntak eskeintzen duen pakea, abiadura egokia eta kutsadura ezaren ezaugarriez gain, indarrak batzea eta orekatzea, bidean solasean joatea eta talde lanaren sentzazioa ere bada. Baina oztopo txiki batzuk ere sortzen ditu, gehienbat, bidai honetan bezala tandema, tren, autobus, txalupa, hegazkin edo tuk-tuk batean eraman behar denean. Hala ere, gure herrian ezinezkoa dena, hegoekialdeko asiarren borondate onez dena konpontzen da.

Hegazkinez bidaiatzeko tamdemak kutxa baten barruan joan behar du. Hau dela eta, joana eta itzulera Bangkok-etik egin genuen kutxa bertan utziz, eta handik Singapurrera joateko bidaia hiru tren hartuz.

Singapur-erako bidean

Treneko bidaian geldialdi luze batzuk egin ditugu. Tarte hauetan Malaysiako George Town eta Kuala Lumpur hiriak ezagutzeko parada izan dugu. Penang Besar-eko mugan Malaysian sartzeko tramiteak egin behar izan ditugu. Hemen, itxuraz, aurpegiak ilunago eta serioagoak dira. Tren geltokian uniformez jantzitako gizon asko daude, gehienek erretzen dute eta emakume guztiek burua estalita dute. Muga honetan musulmanak dira nagusi eta irribarra garestiagoa da.

Gentozen tren berean sartu gara, baina kargako bagoia joan da. Tandema eta gurditxoa trenera sartzeko hamaika arazo izan ditugu. Azkenean ederki ordainduta azkenengo bagoiaren sarreran joango dira. Mugatik 175kmra bukatu da trenaren ibilbidea, Butterwoth hirian, garraioetarako kaia baino ez duen hiria, hiri aspergarria.

Hurrengo trena ateratzeko 30 ordu ditugu. Zorionez, Butterwoth parean Penang uhartea dago; eta bertan modernitatearen bidean zaharkitua geratu den George Town hiria. Bertara joan gara hiri erdiko tenpluak ezagutzera eta bide batez, irlako iparraldetik egindako ibilbidean bizikletaren sasoi ona aztertu dugu.

Itzuliko ferrya pasata, Butterworth-eko tren geltokira berriz. Txartelak atzo erosi genituen, hala ere, badaezpada denboraz joan gara arazorik ez izateko. Eta eskerrak horrela egin dugun, izan ere, iritsi bezain laster hasi dira komeriak. Malaysia osoko trenetako jabea zirudien tren geltokiko arduradun hinduak, bekokia ederki zimurturik, bizikleta luzeegia dela trenez eramateko esan digu. Irtenbiderik ba ote dagoen galdetu diogunean ezetza baino ez digu eman, Thailandiako trenetan bai, baina Malaysiakoetan ezin dela, luzeegia dela bizikleta. Azkenean, etsita ginenean txinatar aurpegia duen gizon batek garraioko bulegoan galdetzeko esan digu, eta holaxe egin dugu emaitz ona lortuz. Tandema eta gurditxoa beste tren batean Kuala Lumpur-era joango dira, gu ez goazen beste tren geltoki batera, baina esan digutenez oso urruti ez omen dago eta bi geltokien arteko bidea egiten duen trenik bada.

Trenean gauez zegoen zaratarekin ezinezkoa egin zaigu loa hartzea eta neka-neka eginda iritsi gara Kuala Lunpur-era. Ordu batzuk baditugu hiria ezagutzeko eta ohiko denez,Petronas Tower munduko erakinik altuena dena bisitatzera joan gara. Modernitateren ikurra ikusirik, tradizio kutsuko beste toki batzuen bila joan gara, China Town eta Little India, zein baino zein beteago, zaharkituago eta interesgarriagoak.

Azkenengo trenean, Malaysia atzera utzita, uharte-hiri-estatua den Singapur-era iritsi gara. Hemen ere, sarrera arazorik gabekoa izan da. Dena azkarra, dena eraginkorra, horrelaxe baita toki honen filosofia. Semaforoetan oinezkoei errepidea gurutzatzeko zenbat denbora duten atzeraka doan ordulari digital batek jakinarazten die; autobusetan atzerakorik ez dute ematen… hala ere hiri honek lasaitasuna ematen digu, eta laguntza eskatu dugun bakoitzean berehala jaso dugu. Hiri honetan denak oso itxura zaindua eskeintzen du. Hemengo Little India edo Chinatown-ek ez dute zer ikusirik Kuala Lunpur, George Town edota Bangok-eko izen bereko auzoekin. Hiri erditik aterata, etorkin langileen auzoetan ere, dena apalagoa izan arren, gutxieneko duintasun baten barruan dago.

Zaramalaysia

Kuantan, Malaysia ekialdeko kostaldeko hiri nagusiena da. Bertako moskea kenduta, hiriak berez ez du erakargarritasun handirik, baina hiritik nahiko gertu Telak Chempedak herria dago, Kuantan herritarrentzako aisialdiko ihesgunea. Hondartzako hotel eta jatetxeak, paseatzeko bidea eta egurrezko pasarela luze bat zeharkaturik, era guztietako zuhaitzez inguraturiko 400 m baino gehiago izango ez dituen badia txikia dago. Lekua zoragarria da, naturak eskeinitako opari liluragarria. Baina, herrialde honetan leku gehienetan gertatzen den bezala, gizakiaren eragina ikusgai dago. Mota guztietako plastikoak, botilak, latak... zaramaren erreinua. Gaua pasatzeko toki txukun bat bilatu genuen badia honen txoko batean; handik igarotako jendearen arrastoa garbitu ondoren kanping denda jarri genuen.

Hurrengo goizean, denda jasotzen ari ginela tximuak azaldu ziren. Konturatu gabe bizikletara hurbildu ziren eta poltsa bat lapurturik ihes egin zuten. Atzetik korrika joan ginen eta zuhaitz baten atzean ezkutatu ziren. Ezin genuen sinetsi zuhaitz horien atzean zegoena, ehunka zabor poltsa eta era guztietako zarama. Izan ere, Zaramalaysian gaude. Malaysiarrei mendebaldekoek kontsumoaren dinamika irakatsi diegu, baina ez bizimodu horretatik sortutako zaramarekin zer egin.

Thailandiako aldaketak

Bizikletaz bidaiatzen gehienetan aldaketak poliki gertatzen dira. Bizikletaren abiadura berarekin datoz. Thailandian berriz, azkarrago doaz. Thailandiak 1000 aurpegi omen ditu, turistok zati txiki bat baino ez dugu ikusten, hala ere, nahiz eta bizikletaz joan, batzuetan egun batetik bestera egoera erabat ezberdinak dira. Adibide gisa, hona hemen bi egun jarraian bizitakoa

Saltzen-saltzen… txinatar txiki baten bizimodua

Bi egun jarraian egoera berdintsua. Atzo, punta-puntako informatika gaiak saltzen diren hiriko denda gunerik garrantzitsuenean, txinatar gazte batek ordenagailu bat hindu zahar bati saltzen saiatu zen. Ez genuen ezer ulertzen baina itxura guztien arabera agurea kalkulagailu baten bila joana zen eta gazteak behin eta berriz ezetz, gaur egun ordenagailua behar dela, dena errezago eta hobeto egiten dela. Agureak zenbakiz beteriko eskuz idatzitako orriak erakusten zizkion gazteari, kontaketa batzuk egiteko kalkulagailuarekin nahiko dela esan nahian. Gazteak ikasitako estrategia guztiak erabiltzen zituen, baina erosle zaila zen aurrean zuena. Gaztea kalitate txarreko traje sasidotorea jantzirik. Agureak denboraren poderioz zaharkituriko alkandora, kolorerik gabeko neurri handiegiko zapatak betetzeko bi galtzerdi pare zeramatzan… ezinezko negozioa.

Gaur, interes gutxiko etapa egin ondoren, hoteleko nagusia ni baino azkarrago ibili da tratuan. Gela arrunta guztiak beteta omen ziren eta deskontu berezia egiten zidan “executive suite” bat hartzen banion. Bi euroko aldea zen eta gela hartu dugu. Geroago konturatu gara gelako izenaren zergatiaz. Komuneko bonba ez dabil, txingurriek gela honetan dute kuartel nagusia, ur berorik ez, entxufeak kableak agerian ditu, eta okerrena, gela txinatarren abesti kakofonikoak behin eta berriz errepikatzen duen karaoke baten gainean dago. Imajinatzen dugu gela honetatik ateratako bezero gehienen nahia hoteleko jabea exekutatzea izango dela, eta hortik datorkio izena.

Eguneko iruzurra jasan berri nuela, sarreratik gelara bizikleta igotzeko pasa naiz. Une horretan etengabe hitz egiten zuen neska gazte txinatar baten ahotsa entzun dut. Ez nuen piperrik ulertzen, baina liliratuta geratu naiz neskaren hitz egiteko abiadura eta jarioarekin. Ez nekien zertan ari zen baina berari begira txundiduta geratu naiz. Bera ere, sorbalda gainean nuen tramankulu luzea ikusirik aho zabalik geratu da, eta une txiki baten isiltasuna sortu da. Bizikleta luze bat baino ez zela konturatu denean berriro ere bere hitzaldiari ekin dio, sarreran ziren guztien aspergura handituz. Bizikleta lurrean jarri dut gertatzen ari zena ulertu ahal izateko. Berehala konturatu naiz saltzaile bat zela, gure herriko entziklopedia saltzaileen antzekoa. Honek plastikozko pieza karratu bat saltzen zuen, lehioetan jartzeko dela baino ez dut ulertu, baina gelako entzuleen interes eza ikusirik oso erabilgarria ez da izango.

Ni nintzen gelan aditzen nion bakarra eta saltzaileak honetaz oharturik nigana zuzendu du diskurtsoa. Askotan esan didate txinatar aurpegia dudala, baina inoiz ez dut pentsatu hainbesterako denik. Bat-batean egoeraren surrealismoa ikusita sarrerako guztiak barrezka hasi dira. Terima kasih (eskerrik asko) batekin agurtu dut saltzailea eta gelara alde egin dut.

Oraindik ez dut asmatu zer den saltzen zuena, baina gogor samar iruditu zait saldu ezinean dabiltzan saltzaile gazte hauen bizitza.

Angkor

Kambodia osoko erakargarritasunik handiena Angkor-eko tenpluetan dago. Khmer errege batzuk goratzeko IX-XIII. mendeen artean eraikitako ehun pagoda inguru dira. Garai batean administrazio eta erlijio arloetan gune garrantzitsua izandakoaren aztarna sakratuak dira.

Hiriaren zatirik handiena XV. mendean baztertua eta oihanak janda izan zen. Gaur egun oraindik garbiketa lanetan naturaren aurkako borroka bizirik da.

Tenpluetako edertasunez gain, toki ezin aproposagoa da bizikletaz ezagutzeko. Dena laua da, naturaz inguratutako tokia da, leku askotan bizikletak alokatu egiten dira eta gainera bertakoek ere bizikleta dute garraiobide nagusia.

Artikuluan, gure ustez erabat gomendagarria den bidai honetan izandako hainbat gogoeta eta pasadizo kontatu ditugu. Jendearekiko harreman jatorra, jaki goxo eta bitxiak, eguraldi ona, mugetako lasaitasuna, naturaren aberastasuna, erlijio aniztasuna… asko dira egindako bidaia gomendatzeko arrazoiak. Bestalde, bizikletaz gozatzeko beste hainbat osagarri ere baditu: tandem gainean guztiz lauak eta asfalto oneko 2000 km baino gehiago egin ditugu, eta gehienetan bide bazterrak nahiko zabal eta garbi daude. Antzeko bidaia egin nahi duenari eta informazio bila dabilenari laguntzeko prest gaude, gu ere berdintsu ibili baikinen bidaia aurretik. Bestalde, handik ekarritako irudiak, musikak eta testuak erakusteko proiekzio bat prestatu dugu. Gurekin harremanetan jartzeko bizibidaia@bizibidaia.net helbidean aurkituko gaituzue. Bidai on.